اولین پیامک تاریخ فقط دو کلمه داشت

در سال ۱۹۹۲ برنامه‌نویسی بریتانیایی با ارسال تستی دو کلمه از کامپیوتر به یک تلفن همراه، عصر ارتباطات متنی نوین را آغاز کرد.

امروز فرستادن یک پیام کوتاه کار ساده‌ای است؛ کافی است گوشی را برداریم و چند کلمه تایپ کنیم. اما در ۳ دسامبر ۱۹۹۲ (۱۲ آذر ۱۳۷۱)، ارسال پیامی که فقط دو کلمه داشت، نقطه‌ی عطفی در تاریخ ارتباطات دیجیتال شد.

نیل پاپ‌وُرث، برنامه‌نویس ۲۲ ساله‌ی بریتانیایی، از طریق شبکه‌ی وودافون نخستین پیامک تاریخ را فرستاد:Merry Christmas به‌معنای «کریسمس مبارک.»

این پیام به ریچارد جارویس، یکی از کارکنان وودافون، رسید؛ اما برخلاف چیزی که ممکن است تصور کنید، پاپ‌وُرث آن را با تلفن همراه نفرستاد. او پیام را با استفاده از کامپیوتر ارسال کرد و جارویس پیام را روی گوشی موبایلش دریافت کرد. همین تفاوت کوچک، بخشی مهم از داستانی است که بعدها به یکی از مشهورترین لحظه‌های تاریخ تلفن همراه تبدیل شد.

پاپ‌وُرث در آن زمان برای شرکت نرم‌افزاری سما گروپ کار می‌کرد؛ شرکتی که در توسعه‌ی سامانه‌ی پیامک برای وودافون مشارکت داشت. هدف پروژه این بود که امکان ارسال پیام‌های کوتاه از طریق شبکه‌ی موبایل فراهم شود. پیام کریسمس در واقع آزمایشی برای اطمینان از عملکرد درست سامانه بود، نه تلاشی برای ثبت رکوردی تاریخی.

جارویس پیام را در مراسم کریسمس شرکت دریافت کرد. تلفنی که پیام روی آن نمایش داده شد، دستگاهی بزرگ و سنگین با استانداردهای امروزی محسوب می‌شد؛ خبری از کیبورد لمسی، ایموجی یا اپ‌های پیام‌رسان نبود. در آن زمان، تلفن‌های همراه عمدتاً برای تماس صوتی استفاده می‌شدند و ایده‌ی ارتباط نوشتاری از طریق شبکه‌ی موبایل هنوز فراگیر نشده بود.

پاپ‌وُرث بعدها گفت که هنگام ارسال پیام تصور نمی‌کرد در حال رقم زدن لحظه‌ای تاریخی است؛ او صرفاً می‌خواست مطمئن شود نرم‌افزاری که روی آن کار کرده بود، درست عمل می‌کند. از نگاه او، این پیام بخشی از کار روزمره بود؛ اما همان آزمایش به یکی از پایه‌های ارتباطات موبایلی مدرن تبدیل شد.

با اینکه نخستین پیامک در سال ۱۹۹۲ ارسال شد، امکان ارسال و دریافت پیام متنی روی تلفن‌های همراه به‌تدریج گسترش پیدا کرد. در سال ۱۹۹۳، نوکیا قابلیت دریافت پیامک را در یکی از گوشی‌هایش معرفی کرد و صدای مشخصی برای اعلام رسیدن پیام در نظر گرفت.

در سال‌های نخست، کاربران نمی‌توانستند به‌سادگی میان شبکه‌های مختلف پیامک بفرستند. این محدودیت در سال ۱۹۹۹ برطرف شد و امکان تبادل پیام میان اپراتورهای مختلف، به گسترش استفاده از پیامک کمک کرد.

ارسال پیامک در سال‌های نخست ظهور این فناوری محدودیت‌های زیادی داشت

محدودیت فنی پیامک‌های اولیه به شکل‌گیری زبانی تازه در ارتباطات روزمره کمک کرد. هر پیام معمولاً حداکثر ۱۶۰ کاراکتر داشت؛ بنابراین کاربران برای کوتاه‌تر نوشتن، از مخفف‌هایی مانند LOL استفاده می‌کردند و به‌تدریج شیوه‌ای متفاوت از نوشتار در پیام‌های متنی شکل گرفت.

از طرف دیگر، تایپ با کیبورد عددی گوشی‌های قدیمی به‌اندازه‌ی نوشتن با کیبوردهای امروزی راحت نبود و همین موضوع کاربران را به استفاده از کلمات کوتاه‌تر و ساده‌تر تشویق می‌کرد.

پیامک در دهه‌های بعد به یکی از ابزارهای اصلی ارتباطی تبدیل شد؛ از پیام‌های شخصی و هماهنگی‌های روزمره گرفته تا دریافت رمز یک‌بارمصرف، تأیید تراکنش‌های بانکی و اطلاع‌رسانی‌های خودکار. پیام‌رسان‌هایی مانند واتساپ و تلگرام بعدها بخش بزرگی از ارتباطات نوشتاری را به بستر اینترنت منتقل کردند، اما پیامک همچنان در بسیاری از خدمات ضروری کاربرد دارد.

اهمیت نخستین پیامک آن‌قدر بود که وودافون در سال ۲۰۲۱ تصمیم گرفت نسخه‌ای دیجیتال از این رویداد را به حراج بگذارد. این شرکت پیام Merry Christmas را در قالب توکن غیرقابل‌معاوضه یا NFT عرضه کرد؛ دارایی دیجیتالی که مالکیت یک نسخه‌ی مشخص را از طریق بلاک‌چین ثبت می‌کند.

در این حراج، خریدار مالک نسخه‌ای دیجیتال و بازسازی‌شده از پروتکل ارتباطی پیام تاریخی می‌شد، نه مالک انحصاری خود فناوری پیامک یا حق استفاده از آن. حراج در ۲۱ دسامبر ۲۰۲۱ برگزار شد و مبلغ ۱۰۷ هزار یورو از فروش آن به کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) اهدا شد تا برای کمک به آوارگان و پناهندگان استفاده شود.

ماجرای نخستین پیامک یادآور این است که بعضی از تغییرات بزرگ فناوری با اتفاق‌هایی بسیار ساده آغاز می‌شوند. پیام دوکلمه‌ای پاپ‌وُرث نه محصولی کامل برای مصرف عمومی بود و نه تلاشی برای تغییر جهان؛ صرفاً آزمایشی موفق برای بررسی عملکرد یک سامانه‌ی تازه محسوب می‌شد. بااین‌حال، همان پیام کوتاه راه را برای شکل‌گیری شیوه‌ای از ارتباط باز کرد که سال‌ها زندگی روزمره‌ی میلیاردها نفر را تحت‌تأثیر قرار داد.