۷۱٫۷ درصد از عملکرد دولت در بهبود اینترنت رضایت ندارند؛ رفع فیلترینگ خواسته اول مردم

تازه‌ترین نظرسنجی مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد نارضایتی از اینترنت گسترده است و رفع فیلترینگ در صدر مطالبات مردم قرار دارد.

۷۱٫۷ درصد از مردم از عملکرد دولت چهاردهم در بهبود وضعیت اینترنت رضایت ندارند؛ ۷۳٫۵ درصد از کاربران اینترنت نیز از قیمت بسته‌های اینترنت موبایل رضایت ناراضی هستند و ۵۸٫۸ درصد سرعت اینترنت خود را ضعیف یا خیلی ضعیف ارزیابی می‌کنند. این‌ها بخشی از یافته‌های تازه‌ترین نظرسنجی مرکز پژوهش‌های مجلس درباره وضعیت اینترنت در ایران است؛ نظرسنجی‌ای که نشان می‌دهد نارضایتی کاربران به یک مشکل محدود نمی‌شود و از کیفیت و هزینه دسترسی تا فیلترینگ و عملکرد دولت را دربرمی‌گیرد.

رفع فیلترینگ با ۳۸٫۷ درصد، مهم‌ترین اولویت مردم برای سیاست‌گذاری اینترنت است. افزایش سرعت با ۲۲٫۴ درصد، تقویت شبکه‌های اجتماعی داخلی با ۱۷٫۱ درصد و کاهش قیمت با ۱۵٫۸ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند. هم‌زمان، ۶۴٫۷ درصد پاسخ‌دهندگان گفته‌اند برای دسترسی به شبکه‌های اجتماعی خارجی از فیلترشکن استفاده می‌کنند.

این آمارها در پیمایش «سنجش دیدگاه مردم ایران درباره وضعیت اینترنت و فناوری‌های نوین دیجیتال» منتشر شده‌اند. این پژوهش را مرکز افکارسنجی ملت (وابسته به مرکز پژوهش‌های مجلس) منتشر کرده است. داده‌ها از مصاحبه تلفنی با ۱۱۰۰ نفر از افراد ۱۵ سال به بالا در سراسر کشور، طی ۲۱ تیر تا ۴ مرداد ۱۴۰۵ به دست آمده‌اند.

یافته‌های گزارش نشان می‌دهد ۳۰٫۲ درصد از پاسخ‌دهندگان اعلام کرده‌اند که اصلا از عملکرد دولت مسعود پزشکیان در بهبود وضعیت اینترنت طی دو سال گذشته رضایت ندارند و ۴۱٫۵ درصد میزان رضایتشان را کم توصیف کرده‌اند. در مقابل، تنها ۲۱٫۶ درصد رضایت زیاد یا خیلی زیاد دارند. ۶٫۷ درصد نیز پاسخ مشخصی ارائه نکرده‌اند.

این نارضایتی در میان افراد دارای تحصیلات دانشگاهی و شاغلان بخش خصوصی و مشاغل آزاد بیشتر دیده می‌شود. در میان پاسخ‌دهندگان دانشگاهی، ۳۷٫۶ درصد هیچ رضایتی از عملکرد دولت در حوزه اینترنت ندارند.

پژوهش مرکز افکارسنجی ملت حکایت از این دارد که ۲۱٫۳ درصد از کاربران سرعت اینترنت را «خیلی ضعیف» و ۳۷٫۵ درصد آن را «ضعیف» توصیف کرده‌اند. در مقابل، ۳۶٫۴ درصد وضعیت سرعت را خوب و تنها ۲٫۶ درصد خیلی خوب می‌دانند.

نارضایتی در میان کسانی که از اینترنت برای خریدوفروش استفاده می‌کنند، شدیدتر است. ۷۶٫۷ درصد از این کاربران سرعت اینترنت را ضعیف یا خیلی ضعیف ارزیابی کرده‌اند.

بررسی رابطه میان سرعت و قیمت نیز تصویر روشن‌تری ارائه می‌دهد: ۸۶٫۹ درصد از کسانی که سرعت اینترنتشان را نامناسب می‌دانند، از قیمت بسته‌های اینترنت موبایل هم رضایت ندارند یا رضایت کمی دارند.

موضوع هزینه‌های اینترنت نیز در این پیمایش سوال شده و نتیجه به‌دست‌آمده نشان می‌دهد ۲۷٫۸ درصد از کاربران اصلا از قیمت بسته‌های اینترنت موبایل رضایت ندارند و ۴۵٫۷ درصد رضایت کمی دارند. بنابراین، مجموع کاربران دارای رضایت کم یا فاقد رضایت به ۷۳٫۵ درصد می‌رسد.

این نارضایتی با افزایش زمان استفاده از اینترنت بیشتر می‌شود. در میان کسانی که روزانه دست‌کم پنج ساعت آنلاین هستند، ۴۱٫۱ درصد اصلاً از قیمت بسته‌ها رضایت ندارند و ۴۸٫۹ درصد رضایت کمی دارند؛ یعنی مجموعاً ۹۰ درصد.

کاربران به این پرسش که «در صورت اجبار به افزایش قیمت، سقف قابل‌قبول برای هر گیگابایت اینترنت چقدر است؟» این‌طور پاسخ داده‌اند: ۲۸٫۴ درصد خواستار ثابت ماندن قیمت ۱۰ هزار تومانی مطرح‌شده در پرسش بوده‌اند و ۱۷٫۹ درصد نیز کاهش قیمت یا رایگان‌شدن اینترنت را ترجیح داده‌اند.

یک یافته مهم پیمایش این است با وجود نارضایتی از هزینه‌ها، ۴۱٫۳ درصد کاربران اینترنت موبایل حاضرند برای دسترسی به اینترنت سریع‌تر پول بیشتری بپردازند؛ هرچند ۵۱٫۳ درصد وضعیت فعلی قیمت و سرعت را ترجیح می‌دهند.

نظرسنجی مرکز افکارسنجی ملت نشان می‌دهد ۶۴٫۷ درصد پاسخ‌دهندگان برای استفاده از شبکه‌های اجتماعی خارجی سراغ فیلترشکن می‌روند. این نسبت در میان جوانان ۱۵ تا ۳۵ ساله به ۷۶٫۸ درصد و در میان افراد دارای تحصیلات دانشگاهی به ۷۷٫۶ درصد می‌رسد. در مراکز استان‌ها نیز ۷۲٫۹ درصد پاسخ‌دهندگان از فیلترشکن برای همین منظور استفاده می‌کنند.

البته پرسش نظرسنجی صرفا استفاده از فیلترشکن برای شبکه‌های اجتماعی خارجی را اندازه گرفته است، نه تمام کاربردهای آن. در این گزارش به پیمایش سال ۱۴۰۳ همین مرکز نیز اشاره شده که که میزان کلی استفاده از فیلترشکن را حدود ۸۰ درصد برآورد کرده بود. بنابراین، نمی‌توان اختلاف این دو آمار را به‌معنای کاهش استفاده از فیلترشکن دانست.

یافته‌ها نشان می‌دهد ۵۰٫۱ درصد از کاربران فیلترشکن، رفع فیلترینگ را مهم‌ترین اولویت سیاست‌گذاری اینترنت می‌دانند؛ در میان کسانی که از فیلترشکن استفاده نمی‌کنند، این سهم ۲۵٫۱ درصد است. در میان افرادی که تمام یا بخش زیادی از درآمدشان به اینترنت وابسته است، ۵۷٫۱ درصد رفع فیلترینگ را اولویت اصلی می‌دانند.

یکی از یافته‌های مهم این پژوهش این است که درآمد شخص پاسخ‌دهنده یا سرپرست خانواده او در ۵۶ درصد موارد، به‌نوعی به اینترنت وابسته است. در ۱۲٫۲ درصد موارد بخش زیادی از درآمد و در ۵٫۷ درصد تمام درآمد به اینترنت وابسته است. در بخش دیگری از نظرسنجی، از ۶۰۰ نفر که درآمد خود یا سرپرست خانوارشان به اینترنت وابستگی داشته، درباره پیامدهای قطعی اخیر اینترنت بین‌الملل پرسیده شده است.

۵۰٫۵ درصد این گروه کاهش درآمد را گزارش کرده‌اند؛ ۹٫۶ درصد گفته‌اند شغل خود را از دست داده‌اند و ۱٫۹ درصد نیز مجبور به تغییر شغل شده‌اند. در مقابل، ۳۷٫۴ درصد گفته‌اند قطع اینترنت تغییری در وضعیت شغلی آن‌ها ایجاد نکرده است.

بخش دیگری از گزارش به استفاده از هوش مصنوعی اختصاص دارد. طبق صفحه ۲۳، ۴۱٫۶ درصد پاسخ‌دهندگان از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنند؛ ۲۶٫۹ درصد «گاهی» و ۱۴٫۷ درصد «عمدتا». در میان کاربران هوش مصنوعی، چت‌جی‌پی‌تی با سهم ۷۸٫۶ درصدی پرکاربردترین ابزار است. جمنای با ۳٫۹ درصد، دیپ‌سیک و کلاد هرکدام با ۳٫۸ درصد و گراک با ۱٫۱ درصد فاصله زیادی با آن دارند.

در میان کاربران هوش مصنوعی، آموزش و مهارت‌آموزی با ۳۰٫۵ درصد و فعالیت‌های شغلی با ۲۸٫۹ درصد، مهم‌ترین کاربردها هستند. مشاوره پزشکی و حقوقی با ۲۰٫۷ درصد و پژوهش و فعالیت علمی با ۱۹٫۲ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

حدود ۷۰٫۱ درصد کاربران به پاسخ‌های هوش مصنوعی اعتماد زیاد یا خیلی زیاد دارند. در مقابل، از میان ۷۲۲ نفری که با هوش مصنوعی آشنا بوده‌اند یا تجربه استفاده از آن را داشته‌اند، ۳۶٫۱ درصد نگران از بین رفتن توانایی تفکر و مهارت‌های انسانی، ۲۳٫۱ درصد نگران اطلاعات غلط و ۱۷٫۷ درصد نگران جایگزینی برخی مشاغل بوده‌اند.

این یافته‌ها نشان می‌دهد با وجود مشکلات دسترسی به اینترنت، استفاده از فناوری‌های نوین در میان بخش قابل‌توجهی از پاسخ‌دهندگان گسترش یافته است.