ماهی کوچکی که لقمه بسیار بزرگ‌تر از دهانش بلعید؛ تصویری نادر در اعماق اقیانوس

دانشمندان با کاوشگر زیردریایی موفق به ثبت ویدیویی نادر از ماهی بلعنده سیاه زنده با شکمی متورم از شکار در عمق ۱۲۵۹ متری اقیانوس شدند.

در اعماق اقیانوس، جایی که پیدا‌کردن غذا آسان نیست، برخی جانوران توانایی‌های عجیبی برای زنده‌ماندن پیدا کرده‌اند. یکی از آن‌ها ماهی کوچکی است که می‌تواند طعمه‌هایی چندین برابر بزرگ‌تر از خودش را یک‌جا ببلعد. اکنون پژوهشگران موفق شده‌اند تصویری کم‌نظیر از این موجود اسرارآمیز در زیستگاه طبیعی‌اش ثبت کنند.

به‌گزارش ساینس‌آلرت، پژوهشگران مؤسسه‌ی اقیانوس‌شناسی اشمیت در جریان مأموریتی در نزدیکی جزایر ترینیداد و توباگو، با استفاده از زیردریایی هدایت‌شونده‌ی ساباستین، ماهی بلعنده‌ی سیاه را در عمق ۱۲۵۹ متری اقیانوس مشاهده کردند که شکمش بر اثر بلعیدن طعمه‌ای بزرگ، به‌شکل غیرعادی متورم شده بود.

ماهی بلعنده‌ی سیاه با نام علمی Chiasmodon niger معمولاً فقط ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متر طول دارد، اما می‌تواند طعمه‌هایی با وزنی تا ۱۰ برابر وزن بدن خودش را ببلعد. شکم نمونه‌ی مشاهده‌شده چنان کش آمده بود که پوست آن تقریباً شفاف به نظر می‌رسید و حتی بخشی از اندام‌های داخلی و روده‌های ماهی از زیر آن قابل‌مشاهده بود.

ماهی بلعنده‌ی سیاه با طول معمول ۱۰ تا ۲۰ سانتی‌متر، می‌تواند طعمه‌هایی با وزنی تا ۱۰ برابر وزن بدن خودش را ببلعد

مشاهده‌ی زنده‌ی این ماهی در اعماق اقیانوس بسیار نادر است و بیشتر نمونه‌های شناخته‌شده‌ی آن پس از مرگ در سطح آب پیدا شده‌اند. دیوای آمون، دانشمند ارشد مأموریت از مؤسسه‌ی اقیانوس‌شناسی اشمیت، می‌گوید نخستین‌بار نزدیک به یک دهه پیش در خلیج مکزیک با این ماهی روبه‌رو شده بود و هرگز تصور نمی‌کرد دوباره فرصت مشاهده‌ی آن را در طبیعت پیدا کند.

توضیح ویدئو: ماهی بلعنده سیاه؛ این مشاهده مربوط به موردی قدیمی‌تر در سال ۲۰۱۷ است.

توانایی شگفت‌انگیز بلعنده‌ی سیاه نتیجه‌ی سازگاری با شرایط دشوار زندگی در اعماق اقیانوس است. در این محیط تاریک، منابع غذایی پراکنده و فرصت شکار محدود است؛ بنابراین بلعیدن طعمه‌ای بزرگ می‌تواند انرژی موردنیاز ماهی را برای مدتی طولانی تأمین کند.

ماهی بلعنده‌ی سیاه آرواره‌هایی بسیار انعطاف‌پذیر و معده‌ای کشسان دارد که می‌تواند مانند بادکنک گسترش یابد. چنین ویژگی‌هایی به حیوان امکان می‌دهند طعمه‌هایی بزرگ‌تر از بدن خودش را به‌طور کامل ببلعد؛ قابلیتی که در میان ماهی‌های اعماق دریا نیز غیرمعمول به شمار می‌رود.

بااین‌حال، این توانایی همیشه به سود ماهی تمام نمی‌شود. اگر طعمه‌ی بلعیده‌شده بیش‌ازحد بزرگ باشد و به‌موقع هضم نشود، ممکن است در معده شروع به تجزیه‌شدن کند. گازهای حاصل از این فرایند می‌توانند باعث افزایش شناوری ماهی شوند و آن را برخلاف میلش به سطح آب برسانند.

یکی از عجیب‌ترین نمونه‌های ثبت‌شده به سال ۲۰۰۷ بازمی‌گردد؛ زمانی که پژوهشگران در جزایر کیمن، جسد ماهی بلعنده‌ی سیاهی به طول تنها ۱۹ سانتی‌متر را پیدا کردند که ماهی دیگری به طول ۸۶ سانتی‌متر بلعیده بود. به‌عبارت دیگر، طول طعمه تقریباً ۴٫۵ برابر طول بدن شکارچی بود.

مؤسسه‌ی اقیانوس‌شناسی وودز هول ظاهر شکم متورم این جانور را به لاستیک زاپاس نیمه‌شفافی تشبیه کرده است که از زیر بدن ماهی آویزان می‌شود.

آنچه مشاهده‌ی جدید را ارزشمند می‌کند، ثبت ماهی درحالی است که زنده و در زیستگاه طبیعی خود شنا می‌کرد. افزون‌براین، شکم آن در مقایسه با برخی تصاویر قبلی از نمونه‌های زنده، به‌مراتب بیشتر متورم شده بود.

ماهی بلعنده سیاه به کمک آرواره‌های انعطاف‌پذیر و معده‌ای کشسان، توانسته خود را با کمبود غذا در اعماق اقیانوس سازگار کند

با وجود کیفیت تصاویر ثبت‌شده، پژوهشگران هنوز نمی‌دانند این ماهی دقیقاً چه موجودی را بلعیده است. دیوای آمون با اشاره به دشواری شناسایی محتویات معده‌ی جانور در عمق اقیانوس، به شوخی می‌گوید کاش یک دستگاه سی‌تی‌اسکن در دریا در اختیار داشتند تا مشخص شود این ماهی کوچک چه چیزی خورده است.

رفتار شکار و تغذیه‌ی بلعنده‌ی سیاه نیز همچنان تا حد زیادی ناشناخته باقی مانده است. برخی پژوهشگران احتمال می‌دهند که ماهی طعمه را ابتدا از سمت دم می‌بلعد و سپس با کمک دندان‌های قلاب‌مانند و رو به عقب خود، آن را به‌تدریج وارد معده می‌کند.

بااین‌حال، این فرضیه تاکنون از طریق مشاهده‌ی مستقیم تأیید نشده است و دانشمندان هنوز موفق نشده‌اند لحظه‌ی شکار و بلعیدن طعمه توسط این ماهی را در طبیعت ثبت کنند.

تصاویر تازه، فرصتی کم‌سابقه برای شناخت بهتر یکی از عجیب‌ترین شکارچیان اعماق اقیانوس فراهم کرده‌اند؛ موجودی کوچک که برای زنده‌ماندن در محیطی با غذای محدود، توانایی بلعیدن طعمه‌هایی بسیار بزرگ‌تر از خودش را به دست آورده است.