یافته یک مطالعه: حمام آب گرم بیش از ورزش متوسط قادر به کاهش فشار خون است

پژوهشگران دریافتند نیم ساعت غوطه‌وری در آب ۴۰ درجه با گشاد کردن عروق، فشار خون را بیشتر از دوچرخه‌سواری با شدت متوسط کاهش می‌دهد.

حمام آب گرم فقط راهی برای رفع خستگی نیست؛ پژوهشی جدید نشان می‌دهد که ۳۰ دقیقه نشستن در آب گرم می‌تواند جریان خون را افزایش دهد و فشار خون را حتی بیشتر از ۳۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط کاهش دهد. البته این نتیجه به معنای برتری حمام آب گرم بر ورزش نیست.

پژوهشگران دانشگاه استرالیای غربی دریافتند که غوطه‌ورشدن در آب گرم به‌مدت ۳۰ دقیقه، تغییرات چشمگیری در رگ‌های خونی کوچک زیر پوست ایجاد می‌کند. این تغییرات در برخی موارد از تأثیر ۳۰ دقیقه دوچرخه‌سواری با شدت متوسط نیز بیشتر بود.

یافته‌های پژوهش جدید نشان می‌دهد که گرمادرمانی غیرفعال، یعنی گرم‌کردن بدن بدون انجام فعالیت ورزشی، ممکن است بخشی از فواید ورزش برای سلامت عروق را فراهم کند. این روش به‌ویژه می‌تواند برای افرادی مفید باشد که به‌دلیل محدودیت‌های جسمی یا مشکلات سلامتی قادر به ورزش منظم نیستند.

گروهی از پژوهشگران به سرپرستی کریستانتی ویگاتی، فیزیولوژیست ورزشی دانشگاه استرالیای غربی، برای بررسی تأثیر آب گرم بر سلامت عروق، ۲۵ فرد دارای اضافه‌وزن یا چاقی را وارد مطالعه کردند. شرکت‌کنندگان بین ۴۵ تا ۷۰ سال سن داشتند و میانگین سن آن‌ها ۵۹ سال بود.

۳۰ دقیقه نشستن در آب گرم ۴۰ درجه، فشار خون را بیشتر از ۳۰ دقیقه دوچرخه‌سواری با شدت متوسط کاهش داد

هر فرد در دو آزمایش جداگانه شرکت کرد که دست‌کم ۷۲ ساعت با یکدیگر فاصله داشتند. به گزارش ساینس‌آلرت، در آزمایش نخست، شرکت‌کنندگان به‌مدت ۳۰ دقیقه در آب گرم با دمای ثابت ۴۰ درجه‌ی سانتی‌گراد نشستند؛ به‌طوری‌که آب تا قفسه‌ی سینه‌ی آن‌ها می‌رسید. در آزمایش دوم، همان افراد به‌مدت ۳۰ دقیقه روی دوچرخه‌ی ثابت با شدت متوسط رکاب زدند. شدت ورزش طوری تنظیم شده بود که ضربان قلب به ۶۰ تا ۷۰ درصد حداکثر ضربان قلب هر فرد برسد.

پژوهشگران در طول آزمایش، ضربان قلب، فشار خون و دمای مرکزی بدن را اندازه‌گیری کردند. همچنین با استفاده از فناوری تصویربرداری توموگرافی انسجام نوری (OCT)، تغییرات رگ‌های خونی بسیار کوچک پوست را بررسی کردند.

نتایج نشان داد که حمام آب گرم نسبت به دوچرخه‌سواری باعث افزایش بیشتر قطر رگ‌ها، حجم و سرعت جریان خون و تعداد رگ‌های کوچک دارای جریان خون قابل‌شناسایی شد. همچنین پس از حمام آب گرم، فشار خون سیستولیک و دیاستولیک شرکت‌کنندگان بیشتر از زمانی کاهش یافت که دوچرخه‌سواری کرده بودند. در مقابل، ورزش افزایش بیشتری در ضربان قلب ایجاد کرد.

وقتی بدن در معرض گرما قرار می‌گیرد، رگ‌های خونی نزدیک سطح پوست گشاد می‌شوند تا خون بیشتری به سمت پوست جریان پیدا کند و گرمای اضافی بدن دفع شود. این فرایند که اتساع عروق نام دارد، می‌تواند مقاومت در برابر جریان خون را کاهش دهد و به پایین‌آمدن فشار خون کمک کند. از طرف دیگر، افزایش جریان خون باعث می‌شود نیروی بیشتری به دیواره‌ی داخلی رگ‌ها وارد شود و این نیرو می‌تواند واکنش‌هایی را فعال کند که به بهبود عملکرد عروق کمک می‌کنند.

مطالعات پیشین نیز نشان داده‌اند که تکرار جلسات قرارگرفتن در آب گرم ممکن است انعطاف‌پذیری رگ‌ها را افزایش و سفتی شریان‌ها را کاهش دهد و به گشادشدن عروق کمک کند.

در مطالعه‌ی جدید، افزایش جریان خون و گشادشدن رگ‌ها پس از حمام آب گرم بیشتر از ورزش بود. پژوهشگران معتقدند این تفاوت احتمالاً به‌دلیل گرم‌شدن مستقیم پوست و افزایش بیشتر دمای مرکزی بدن ایجاد شده است.

با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید می‌کنند که نمی‌توان نتیجه گرفت حمام آب گرم از ورزش مفیدتر است. در این آزمایش، مدت دو فعالیت یکسان بود، اما میزان فشار گرمایی واردشده به بدن تفاوت داشت. بنابراین، واکنش شدیدتر رگ‌های خونی ممکن است ناشی از گرمای بیشتر باشد، نه برتری ذاتی حمام آب گرم بر ورزش.

غوطه‌ورشدن در آب گرم باعث افزایش چشمگیر قطر رگ‌های خونی، سرعت و حجم جریان خون و تعداد رگ‌های کوچک دارای جریان خون شد

همچنین مطالعه فقط روی ۲۵ نفر انجام شده و مشخص نیست که کاهش فشار خون پس از حمام تا چه مدت ادامه پیدا می‌کند یا آیا تکرار این روش می‌تواند در بلندمدت خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی را کاهش دهد یا خیر.

ورزش منظم علاوه‌بر بهبود سلامت عروق، به تقویت عضلات و استخوان‌ها، کنترل وزن و بهبود سوخت‌وساز بدن نیز کمک می‌کند؛ فوایدی که نمی‌توان انتظار داشت حمام آب گرم به‌طور کامل جایگزین آن‌ها شود. بااین‌حال، یافته‌های جدید نشان می‌دهند که گرمادرمانی غیرفعال می‌تواند روشی مکمل برای تحریک جریان خون و بهبود عملکرد عروق باشد؛ به‌ویژه برای افرادی که امکان انجام فعالیت بدنی منظم را ندارند.

البته نشستن در آب ۴۰ درجه برای همه بی‌خطر نیست و به‌خصوص افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی، فشار خون پایین یا مشکلات تنظیم دمای بدن باید پیش از استفاده از حمام بسیار گرم با پزشک مشورت کنند.

پژوهش در ژورنال European Journal of Applied Physiology منتشر شده‌ است.