ثبت تصویر تازه از «شبح آند»؛ یکی از کمیاب‌ترین گربه‌سانان دنیا در آرژانتین دیده شد

دوربین‌ها در آرژانتین برای سومین سال پیاپی تصویر یکی از کمیاب‌ترین گربه‌های این کشور را ثبت کرده‌اند؛ اتفاقی که نشان‌دهنده موفقیت طرح‌های حفاظتی است.

گربه کوهی آند (Leopardus jacobita) آن‌قدر کمیاب و گریزان است که لقب «شبح آند» دارد. این گربه‌سان کوچک که یکی از گونه‌های در معرض خطر انقراض در قاره آمریکا به‌شمار می‌رود، به‌ندرت در طبیعت دیده می‌شود. برآوردها نشان می‌دهد که تنها حدود ۲۲۰۰ گربه‌ی آند در طبیعت باقی مانده است.

بااین‌حال، دوربین‌های تله‌ای در آرژانتین خبر امیدوارکننده‌ای ثبت کرده‌اند: حضور گربه‌ی کمیاب برای سومین سال پیاپی در منطقه‌ی حفاظت‌شده‌ی لا پایونیا در استان مندوسا تأیید شده است. مشاهده‌ی دوباره‌ی این گونه توسط دوربین‌ها برای پژوهشگرانی که سال‌هاست وضعیتش را زیر نظر دارند، اهمیت زیادی دارد.

ماریا خوسه بولگری، دانشجوی دکتری زیست‌شناسی و مدیر بخش مدیریت و احیای زیست‌بوم در انجمن حفاظت از حیات‌وحش آرژانتین (WCS Argentina) در بیانیه‌ای می‌گوید: «هر کشف تازه خبر خوبی است، زیرا تأیید می‌کند که گربه آندی همچنان در این منطقه حضور دارد و تلاش‌های حفاظتی به نتایج ملموسی رسیده‌اند.»

به گفته‌ی بولگری، پژوهشگران پیش‌تر حضور گربه آندی را در این بخش از منطقه ثبت نکرده بودند؛ اما سال‌ها بود که آن را زیر نظر داشتند. سرنخ اصلی گزارش یک دامدار محلی بود که برخورد خود با این گربه را با جزئیاتی چشمگیر توصیف کرده بود. همین گزارش به پژوهشگران کمک کرد تا توجه بیشتری به این منطقه نشان دهند.

انجمن حفاظت از حیات‌وحش آرژانتین از سال ۲۰۰۵ پراکندگی جغرافیایی گربه آندی را بررسی می‌کند تا شناخت بهتری از زیستگاه این گونه به دست آورد و اطلاعات لازم را برای تدوین راهبردهای حفاظتی فراهم کند. این گربه از ویسکاچای کوهستانی، جونده‌ای خویشاوند چینچیلا، تغذیه می‌کند؛ جانوری که جمعیتش رو به کاهش رفته است. کاهش جمعیت طعمه‌های طبیعی، در کنار تهدیدهای دیگر، شرایط را برای بقای این گربه‌سان دشوارتر می‌کند.

علاوه بر کمبود طعمه، برخی دامداران نیز برای محافظت از دام‌های خود، گوشت‌خواران وحشی مانند گربه آندی را می‌کشند و این گربه نیز ممکن است قربانی چنین اقداماتی شود. برخورد با خودروها هم یکی دیگر از تهدیدهای پیش‌رو است.

پژوهشگران پس از ۲۰ سال فعالیت، اقداماتی را برای کاهش تنش میان دامداران و حیات‌وحش بومی به اجرا گذاشته‌اند

بولگری تأکید می‌کند که پژوهش‌های علمی به‌تنهایی برای شناخت وضعیت این گونه کافی نیستند. او می‌گوید: «در کنار پژوهش‌های علمی، مشاهدات ساکنان محلی و دامداران برای تکمیل شناخت ما از پراکندگی این گونه و تهدیدهایی که با آن روبه‌رو است، ضروری هستند.»

تیم پژوهشی پس از ۲۰ سال فعالیت، اقداماتی را برای کاهش تنش میان دامداران و حیات‌وحش بومی به اجرا گذاشته است. بهبود آغل‌ها، استفاده از سگ‌های نگهبان برای محافظت از دام‌ها و نصب چراغ‌هایی که در طول شب شکارچیان وحشی را دور نگه می‌دارند، بخشی از این اقدامات هستند. هدف این است که دامداران کمتر متحمل خسارت شوند و در نتیجه، انگیزه کمتری برای کشتن گوشت‌خواران داشته باشند.

نتایج به‌دست‌آمده امیدوارکننده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد ۸۵ درصد دامدارانی که این روش‌ها را به کار گرفته‌اند، با کاهش تلفات دام‌های خود مواجه شده‌اند. همچنین، ۸۹ درصد نیز برای متوقف‌کردن شکار گوشت‌خواران و پرندگان لاشه‌خوار تلاش کرده‌اند. این آمار نشان می‌دهد که مشارکت جوامع محلی می‌تواند در کاهش تعارض میان فعالیت‌های انسانی و حفاظت از حیات‌وحش نقش داشته باشد.

فرناندو مینارو، مدیر مناطق حفاظت‌شده خشکی در انجمن حفاظت از حیات‌وحش آرژانتین، می‌گوید: «برای حفاظت از لا پایونیا و حیات‌وحش منطقه، با دولت‌های محلی، جوامع، دامداران، بخش خصوصی و سازمان‌های حفاظت و پژوهش همکاری می‌کنیم.»

به گفته‌ی مینارو، منطقه‌ی لا پایونیا نمونه‌ای موفقیت‌آمیز از نقش مناطق حفاظت‌شده‌ای است که تأثیر مثبت آن‌ها می‌تواند از مرزهایشان فراتر برود و به محیط‌های اطراف نیز برسد.

خبر مشاهده‌ی دوباره‌ی تصویر گربه آندی در حالی منتشر می‌شود که امسال توجه‌ها به گونه‌های کمترشناخته‌شده‌ی گربه‌سانان آمریکای جنوبی نیز جلب شده است. به‌تازگی، گونه‌ای جدید با نام لئوپاردوس تیلکایو در بولیوی شناسایی شده که نخستین گونه‌ی جدید گربه‌سان توصیف‌شده در بیش از ۱۰۰ سال گذشته محسوب می‌شود. این گونه براساس بررسی فقط یک حیوان که در پناهگاه حیات‌وحش نگهداری می‌شود، شناسایی و توصیف شده است.

پژوهشگرانی که گربه‌ی جدید بولیوی را معرفی کرده‌اند، امیدوارند با استفاده از دوربین‌های تله‌ای، اطلاعات بیشتری درباره‌ی پراکندگی جغرافیایی و تهدیدهای پیش‌روی آن به دست آورند. همان‌طور که مشاهده‌ی دوباره‌ی گربه آندی در لا پایونیا نشان می‌دهد، شناخت دقیق‌تر محل زندگی این جانوران و همکاری با جوامع محلی می‌تواند به تلاش‌ها برای حفاظت از هر دو گروه کمک بسیاری کند.